Todesfuge in Nederland

Todesfuge in Nederland.

Pauline Broekema, schrijfster/journaliste, maakte een tv-portret over ‘Todesfuge en Diet Kloos’ voor NPO/NOS (zie pagina Biografie/Typoskript)
In ‘Tekenares van Montparnasse’ (2020) over Edith Auerbach vermeldt ze het graf van Paul Celan in Parijs.

“Met Todesfuge is in Nederland ook het verhaal van verzetsvrouw Diet Kloos verbonden die als 16-jarige scholier in het verzet ging, wapens smokkelde, Joodse gezinnen hielp onderduiken. Celan heeft daar ongetwijfeld bewondering voor gehad, zoals blijkt uit zijn brieven aan Diet. Goed dat in het lesmateriaal ook die link wordt gelegd. Haar verhaal spreekt tot de verbeelding van leerlingen!”

Pauline Broekema

Foto: Merlijn Doomernik

Crowdfunding

Crowdfunding: breng met ons het gedicht Todesfuge in de klas en de klas naar het Joods Historisch Museum.

Deze website en het bijbehorend werkschrift zijn ontwikkeld in nauwe samenwerking en samenspraak met leraren van middelbare scholen en hun klassen. Hierdoor is met elkaar de juiste toon, de juiste illustratie en de aansluiting bij de belevingswereld van 15- tot 17- jarigen gevonden. Door de ervaringen bij het maken van de tentoonstelling en het werken aan de werkschriften met de leraren en leerlingen van middelbare scholen zijn Paul Sars en zijn team gaan beseffen dat het een grote meerwaarde heeft als de werkschriften niet simpelweg worden toegestuurd aan belangstellende leraren, maar dat die – als een leraar dat wil – in plaats daarvan met een inleidende les door een van de (student)leden van een zorgvuldig samengesteld docententeam in de klas bij de scholieren worden afgeleverd.

Daarom is de Radboud Universiteit een crowdfundingactie gestart. Leraren krijgen het aanbod om de werkschriften met de inleidende les in de klas aan hun scholieren te laten afleveren. Daarnaast proberen we leraren, in de periode van 11 december 2020 tot en met 16 mei 2020, in staat te stellen om met hun klas de tentoonstelling Een graf in de wolken in het Joods Historisch Museum te bezoeken.

Leraren die de werkschriften met een les door een lid van het redactieteam willen laten bezorgen kunnen dat melden via info@celan.nl. Vermeld dan s.v.p. de naam en het adres van de school, de klas en het vak.
Leraren die in het kader van de crowdfundingactie met hun klas de tentoonstelling willen bezoeken kunnen dat eveneens melden via info@celan.nl

Verzameld werk

Paul Celan: Verzameld werk.

Op maandag 23 november, precies 100 jaar na de geboorte van de dichter Paul Celan, verschijnt zijn Verzameld werk in Nederlandse vertaling bij uitgeverij Athenaeum – Polak & Van Gennep. De presentatie vindt (onder voorbehoud) plaats in Spui 25 in Amsterdam (om 17.00 uur), met als bijzondere gast Dr Barbara Wiedemann, die tal van boeken heeft geschreven over Paul Celan en ook de bezorgster is van vele tekstedities en briefuitgaven.

De Nederlandse vertaling van Celans werk en toelichting daarbij zijn van de hand van Ton Naaijkens die zich al decennia lang heeft bezig gehouden met Celans werk en de vertaling ervan. Hij was tot voor kort tevens werkzaam als hoogleraar vertaalwetenschap aan de Universiteit Utrecht.

 

Matisklo

Matisklo.

Theatervoorstelling bij gedichten van Paul Celan, Toneelhuis Antwerpen

In Matisklo zoekt regisseur Bosse Provoost met vijf andere theatermakers naar de limieten van het uitspreekbare en afbeeldbare aan de hand van gedichten van Paul Celan, kostuums die een mens opslokken en hoopjes bezielde materie. Op de scène passeren eveneens enkele ambigue en in zichzelf gekeerde ‘figuren’. Welke spreidsprongen aan beteke¬nis en verbeelding ontstaan er wanneer deze figuren en de gedichten van Celan elkaar ontmoeten?

Celan gaat als overlever van de Holocaust moreel en talig tot het uiterste. Zijn poëzie reikt naar wat zich ‘voorbij’ de taal bevindt: een wereld lang voor of ver voorbij de mensen, een spreken vanuit het eigen dood-zijn. Ieder woord is als een steen die opgepakt en vanuit meerdere richtingen bekeken kan worden.

Uitvoering vanaf 18 november. Nadere informatie: www.toneelhuis.be

Een graf in de wolken

‘Een graf in de wolken’.

Expositie over Todesfuge van Paul Celan. Joods Historisch Museum (11 december 2020 tot en met 16 mei 2021).

In mei 1945 schreef de Roemeense dichter Paul Celan (1920-1970) het gedicht Todesfuge, over de verschrikkingen van de Holocaust en concentratiekampen. Het gedicht wordt gezien als dé poëtische ‘vertaling’ van de Holocaust. Todesfuge staat centraal in een tentoonstelling die vanaf 11 december in het Joods Historisch Museum te zien is. In 2020 is het precies 100 jaar na Celans geboorte en 75 jaar na de bevrijding van Auschwitz.

Celan overleefde verschillende werkkampen, zijn ouders overleefden de oorlog niet. In de eerste jaren na de oorlog, kon zijn poëtische beschrijving van een concentratiekamp niet op veel begrip rekenen. Tegenwoordig wordt Celan juist beschouwd als een van de grootste dichters van de 20e eeuw.

Todesfuge is in meer dan veertig talen vertaald en is een van de meest gepubliceerde en besproken Duitstalige gedichten. Een van de drie originele exemplaren van het gedicht bevindt zich in de collectie van de Nederlandse hoogleraar Paul Sars. Dit document vormt de kern van de tentoonstelling die zich richt op het leven van Celan, op de betekenis en ontvangst van Todesfuge en op de impact van het gedicht op andere kunstenaars.